Pompa ciepła w nieocieplonym domu? Sprawdź, co mówią dane z programu Czyste Powietrze

Pompy ciepła szturmem zdobywają polskie domy – według najnowszych danych z programu „Czyste Powietrze” wybiera je już połowa beneficjentów. Ale czy zawsze jest to opłacalna decyzja? Okazuje się, że nawet 1 na 10 osób instaluje pompę w budynku bez odpowiedniego ocieplenia, co może prowadzić do wyższych rachunków i niezadowolenia z efektów inwestycji. Sprawdź, co dokładnie pokazuje raport i jak uniknąć tego błędu.

Popularność pomp ciepła w Polsce – coraz chętniej wybieramy urządzenia OZE

Z roku na rok coraz więcej Polaków decyduje się na wymianę starego pieca na nowoczesne, niskoemisyjne źródło ciepła – a liderem tego trendu są właśnie pompy ciepła. Z najnowszego badania satysfakcji beneficjentów programu „Czyste Powietrze” wynika, że już ponad połowa inwestycji w nowe źródła ogrzewania dotyczyła właśnie tej technologii. To zauważalna zmiana względem lat wcześniejszych, w których większą popularnością cieszyły się kotły gazowe i na biomasę.

Raport, na którym opieramy nasze dane, został przygotowany przez zespół analityków na zlecenie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Badanie przeprowadzono na reprezentatywnej grupie beneficjentów programu „Czyste Powietrze”, którzy zakończyli swoje inwestycje między IV kwartałem 2021 a III kwartałem 2023 roku. Ankiety objęły łącznie ponad 1500 gospodarstw domowych z całej Polski. Warto podkreślić, że badania te dotyczą okresu sprzed wprowadzenia mechanizmu prefinansowania do 50% kosztów w III grupie dochodowej.

Znaczący wzrost inwestycji w pompy ciepła

Wspomniany raport pokazuje, że:

• – Ponad 50% beneficjentów, którzy wymienili źródło ciepła, wybrało pompę ciepła. Wzrost ten miał miejsce głównie od początku 2022 roku, co pokrywa się ze spadkiem inwestycji w źródła gazowe.
• – Pompy ciepła są częściej wybierane w lepiej ocieplonych budynkach, ale aż 36% inwestycji w pompy ciepła miało miejsce w budynkach nieocieplonych, co może prowadzić do niskiej efektywności i zwiększonych rachunków.

Eksperci wskazują, że wzrost zainteresowania pompami ciepła to efekt kilku równolegle działających czynników: rosnących kosztów energii, zmiany priorytetów konsumentów (w kierunku wygody i czystości obsługi), a także intensywnej promocji i dostępnych dotacji. Program „Czyste Powietrze” odegrał tu kluczową rolę, ułatwiając tysiącom osób przejście na bardziej nowoczesne, bezobsługowe systemy grzewcze.

Dlaczego sama pompa ciepła to za mało?

Choć pompy ciepła cieszą się ogromną popularnością, raport z badania beneficjentów programu „Czyste Powietrze” wyraźnie pokazuje, że część inwestycji nie przynosi oczekiwanych efektów. Powód? Brak kompleksowego podejścia. Aż 10% beneficjentów zdecydowało się na wymianę źródła ciepła bez przeprowadzenia żadnych działań termomodernizacyjnych, takich jak ocieplenie ścian, stropów czy wymiana stolarki. Co więcej – jak pokazują dane – aż 36% inwestycji w pompy ciepła dotyczyło budynków nieocieplonych.

To poważny problem. Pompa ciepła, aby pracować efektywnie, potrzebuje odpowiednich warunków – przede wszystkim dobrze zaizolowanego budynku o niskim zapotrzebowaniu na ciepło. W przeciwnym razie urządzenie musi pracować intensywniej, zużywa więcej energii elektrycznej i nie jest w stanie zapewnić pełnego komfortu cieplnego przy rozsądnych kosztach eksploatacji. W ostateczności użytkownicy zamiast oszczędności, doświadczają rozczarowania i zwiększonych rachunków za prąd.

Brak ocieplenia to nie tylko niższa efektywność – to także szybsze zużycie komponentów urządzenia, większe obciążenie instalacji grzewczej i mniejsza trwałość całego systemu. Dlatego sama wymiana źródła ciepła, choć ważna, nie powinna być jedynym krokiem w modernizacji domu.

Kiedy pompa ciepła działa najlepiej?

Pompa ciepła to technologia, która osiąga pełnię swoich możliwości tylko wtedy, gdy jest odpowiednio dobrana do warunków budynku. Najlepsze efekty grzewcze i finansowe uzyskuje się w domach, które zostały wcześniej termicznie zmodernizowane – mają ocieplone ściany, dach i podłogi, a także nowoczesną, szczelną stolarkę okienną i drzwiową.

Dlaczego to tak ważne? Pompy ciepła – szczególnie typu powietrze–woda – działają najwydajniej przy niskotemperaturowym systemie grzewczym, takim jak ogrzewanie podłogowe. Jeśli budynek ma duże straty ciepła, urządzenie musi pracować z wyższą mocą i temperaturą zasilania, co obniża wskaźnik efektywności sezonowej (SCOP) i zwiększa pobór prądu.

Na rynku są już jednak pompy ciepła, takie jak Alezio M R290 od De Dietrich, które pracują wydajnie w wyższych temperaturach zasilania, dzięki czemu sprawdzą się w modernizowanych domach. Planując wymianę źródła ogrzewania warto skonsultować się z doświadczonym instalatorem, który doradzi, jaki model pompy ciepła będzie najbardziej optymalnym wyborem.

Z danych raportu wynika, że inwestorzy, którzy połączyli wymianę źródła ciepła z termomodernizacją, są bardziej zadowoleni z efektów, osiągają niższe rachunki za energię i rzadziej doświadczają problemów eksploatacyjnych. Co więcej – takie podejście ułatwia także uzyskanie wyższego poziomu dofinansowania z programu „Czyste Powietrze”, co dodatkowo podnosi opłacalność całej inwestycji.

Pompa ciepła działa najlepiej tam, gdzie nie musi nadrabiać słabości budynku. Dlatego zawsze warto poprzedzić jej montaż rzetelną analizą energetyczną domu – najlepiej w oparciu o audyt lub ocenę przygotowaną przez certyfikowanego doradcę.

Jakie błędy w doborze źródła ogrzewania popełniają inwestorzy?

Z danych zebranych w raporcie „Czyste Powietrze 2023” wynika, że choć Polacy chętnie sięgają po dofinansowanie na nowoczesne źródła ciepła, to wiele decyzji inwestycyjnych wciąż podejmowanych jest zbyt pochopnie lub bez odpowiedniego przygotowania. Najczęstszy błąd? Skupienie się wyłącznie na wymianie źródła ciepła, bez uwzględnienia rzeczywistego stanu budynku i jego zapotrzebowania na energię.

Wielu beneficjentów decyduje się na zakup pompy ciepła bez wcześniejszej analizy strat ciepła czy planu termomodernizacji. Efekt? Urządzenie, które miało przynieść oszczędności i komfort, działa poniżej swoich możliwości, a rachunki nie spadają tak, jak oczekiwano. Problem pogłębia się, gdy inwestorzy wybierają rozwiązania „na oko” lub kierują się wyłącznie ceną, bez konsultacji z doświadczonym doradcą.

Raport wskazuje też na brak wiedzy o tym, że kompleksowa modernizacja domu może zwiększyć kwotę dofinansowania. Inwestorzy często nie wiedzą, że realizując dodatkowe działania – takie jak ocieplenie ścian, wymiana okien czy instalacja wentylacji z odzyskiem ciepła – mogą przejść na wyższy poziom dotacji i poprawić efektywność całej instalacji.

Jak uniknąć najczęstszych błędów?

Jako producent urządzeń grzewczych od lat wspieramy klientów nie tylko w wyborze sprzętu, ale przede wszystkim w mądrym planowaniu całej inwestycji. Nasze doświadczenie jasno pokazuje: nawet najlepsza pompa ciepła nie zadziała tak, jak powinna, jeśli zostanie zainstalowana w źle przygotowanym budynku. Dlatego od początku zachęcamy inwestorów do spojrzenia na dom jako system, w którym każdy element – od izolacji termicznej po dobór grzejników – ma znaczenie.

Co rekomendujemy?

• – Najpierw ogranicz straty ciepła – zadbaj o solidne ocieplenie ścian, poddasza i fundamentów.
• – Zrób audyt energetyczny lub uproszczoną ocenę energetyczną – to pozwoli dobrać odpowiednią moc pompy ciepła i wybrać właściwe źródło ciepła.
• – Zadbaj o niskotemperaturową instalację grzewczą – np. ogrzewanie podłogowe lub duże powierzchniowo grzejniki.
• – Dobierz urządzenie do realnych potrzeb – nie za duże, nie za małe, z odpowiednim sterowaniem i buforem.

Pompa ciepła to świetna inwestycja – ale tylko z głową

Raport „Czyste Powietrze 2023” pokazuje jasno – rosnąca popularność pomp ciepła to krok w dobrą stronę, ale sama wymiana źródła ciepła to za mało. Bez odpowiedniej izolacji i przygotowania technicznego budynku nawet najlepsze urządzenie nie zapewni oczekiwanych efektów – ani w komforcie, ani w portfelu.

Dlatego jeśli rozważasz montaż pompy ciepła, zacznij od analizy potrzeb swojego domu. Sprawdź stan izolacji, skonsultuj moc urządzenia, zadbaj o właściwą instalację grzewczą. A jeśli szukasz wsparcia – skontaktuj się z Autoryzowanymi Instalatorami De Dietrich i Baxi.

Źródło: ANKIETOWE BADANIE BENEFICJENTÓW Programu Priorytetowego Czyste Powietrze 2023