Pompa ciepła przez cały rok.Dlaczego chłodzenie staje się równie ważne jak ogrzewanie?

Pompa ciepła od dawna potrafi nie tylko ogrzewać, ale i chłodzić budynek – to nie nowa funkcja, tylko coraz częściej dostrzegana możliwość, z której inwestorzy świadomie korzystają. Rosnące temperatury i coraz częstsze fale upałów sprawiają, że pompa ciepła z funkcją chłodzenia przestaje być dodatkiem, a staje się argumentem przy wyborze systemu grzewczego. Europejskie Stowarzyszenie Pomp Ciepła (EHPA) poświęciło temu zagadnieniu osobny dokument, opublikowany w lipcu 2026 roku – „The other side of heat pumps: cooling matters”. Sprawdzamy, co z niego wynika i co to oznacza dla osób planujących ogrzewanie i chłodzenie domu.

Dlaczego chłodzenie budynków staje się wyzwaniem w Europie?

Skala problemu, jaki opisuje EHPA, jest znacząca. Jak wskazuje stowarzyszenie, powołując się na raport Komisji Europejskiej dotyczący letniego ubóstwa energetycznego, aż 75% budynków w Europie pozostaje energetycznie nieefektywnych, dlatego podczas upałów szybko się nagrzewają. Konsekwencje tego stanu rzeczy są dotkliwe – jak podaje EHPA za doniesieniami Euronews, podczas fali upałów pod koniec czerwca 2026 roku w Europie odnotowano 10 000 nadmiarowych zgonów.

Czy chłodzenie to już kwestia zdrowia publicznego?

To właśnie te dane stoją za centralną tezą dokumentu: efektywne chłodzenie powinno być traktowane jako środek ochrony zdrowia, porównywalny z odpowiednim ogrzewaniem zimą, a nie jako usługa komfortowa. Problem w tym, że – jak zauważa EHPA – wiele gospodarstw domowych wciąż postrzega chłodzenie jako luksus lub nie ma świadomości, że dojrzałe, istniejące już technologie, takie jak pompa ciepła z funkcją chłodzenia, mogą efektywnie zapewniać zarówno ogrzewanie, jak i chłodzenie domu w ramach jednej instalacji.

Jak Europa przygotowuje się do rosnącego zapotrzebowania na chłodzenie?

Temat chłodzenia zyskuje na znaczeniu w różnych krajach europejskich, choć z różną intensywnością. EHPA zwraca uwagę, że w Belgii Flamandzki Plan Działań na rzecz Pomp Ciepła, przyjęty 3 lipca 2026 roku, wprost podkreśla znaczenie pomp ciepła w kontekście chłodzenia. W krajach Europy Południowej – Hiszpanii, Włoszech i Grecji – chłodzenie od dawna uznawane jest za konieczność, co przekłada się na wyższą penetrację systemów chłodzących na tamtejszych rynkach.

Jak ograniczyć przegrzewanie budynku przed uruchomieniem klimatyzacji lub pompy ciepła?

Zanim padnie pytanie, jaką pompę ciepła do chłodzenia wybrać, warto zacząć od kroku wcześniejszego. Dokument EHPA jasno wskazuje, że efektywne zaspokajanie potrzeb chłodniczych zaczyna się od właściwego punktu wyjścia. Orientacja budynku, zewnętrzne zacienienie, masa termiczna (czyli zdolność materiałów budowlanych, np. betonu czy cegły, do magazynowania ciepła i powolnego jego oddawania, co spowalnia nagrzewanie wnętrza) i wentylacja nocna mogą ograniczyć zapotrzebowanie na chłodzenie, zanim jeszcze włączy się jakiekolwiek urządzenie. Te rozwiązania – zarówno w nowym budownictwie, jak i po modernizacji – powinny być pierwszym krokiem.

Jednak, jak podkreśla EHPA, same środki pasywne nie wystarczą w obliczu wielodniowych fal upałów i rosnącej liczby tropikalnych nocy. Tam, gdzie potrzebne jest aktywne chłodzenie, powinno być ono możliwie efektywne, a tam, gdzie to wykonalne – ciepło usuwane z budynku powinno być odzyskiwane, a nie marnowane. Właśnie w takich sytuacjach pompy ciepła pokazują swoją przewagę.

Jak pompa ciepła chłodzi budynek?

W trybie chłodzenia pompa ciepła odbiera ciepło z wnętrza budynku i przekazuje je na zewnątrz, wykorzystując ten sam układ chłodniczy, lecz odwracając kierunek jego pracy – działa więc odwrotnie niż podczas ogrzewania.

Warto wiedzieć: Nie każda instalacja z pompą ciepła umożliwia chłodzenie w taki sam sposób. Możliwości systemu zależą m.in. od rodzaju pompy ciepła, zastosowanych odbiorników ciepła (np. ogrzewania podłogowego lub klimakonwektorów) oraz projektu całej instalacji.

Jak zauważa Flamandzki Plan Działań na rzecz Pomp Ciepła, cytowany w dokumencie EHPA, pompy ciepła zajmują wyjątkową pozycję: choć są znane głównie z funkcji grzewczej, to właśnie chłodzenie coraz częściej staje się głównym powodem, dla którego gospodarstwo domowe decyduje się na instalację jednostki powietrze/powietrze. To samo urządzenie zapewnia następnie efektywne, niskoemisyjne ogrzewanie w chłodniejszych miesiącach – innymi słowy, ta sama pompa ciepła pracuje przez cały rok, zmieniając jedynie tryb działania.

Przy inteligentnym sterowaniu pompa ciepła może dodatkowo reagować na okresy lokalnej nadprodukcji energii elektrycznej, gdy ceny rynkowe są niskie lub ujemne, wspierając tym samym efektywne funkcjonowanie rynku energii. W tym ujęciu funkcja chłodzenia staje się dodatkową, komfortową zachętą do przejścia na ogrzewanie bezemisyjne.

Jakie pompy ciepła mogą chłodzić budynek?

EHPA podkreśla, że różne technologie pomp ciepła odpowiadają na różne potrzeby chłodnicze, dzięki czemu odpowiednie rozwiązanie istnieje niezależnie od skali obiektu. Poniżej krótki przegląd, które rozwiązania sprawdzają się w konkretnych sytuacjach.

• – Budynki mieszkalne 

Najczęściej stosowane są systemy oparte na powietrzu, czyli odwracalne jednostki powietrze/powietrze oraz pompy ciepła powietrze/woda z funkcją chłodzenia, które – w zależności od projektu instalacji – mogą chłodzić także przez emitery (np. chłodzenie podłogowe pompą ciepła), lub połączenie obu rozwiązań (powietrze/woda do ogrzewania i powietrze/powietrze do chłodzenia).

Dodatkową opcją dla budynków z dostępem do gruntu są gruntowe pompy ciepła – umożliwiają one bezpośrednie, pasywne chłodzenie z wykorzystaniem niskiej temperatury ziemi, przy w dużej mierze pominiętej sprężarce (w odróżnieniu od chłodzenia aktywnego, gdy sprężarka pracuje, zapewniając większą wydajność). Ciepło usunięte latem może być magazynowane pod ziemią i wykorzystane do poprawy efektywności ogrzewania zimą.

• – Budynki komercyjne i przemysłowe

Tego typu obiekty częściej mają jednoczesne zapotrzebowanie na ogrzewanie i chłodzenie, co sprawia, że „produkt uboczny chłodzenia” – czyli odzyskane ciepło – ma tu rzeczywistą wartość. Podczas gdy samodzielna jednostka chłodząca odprowadza usuwane ciepło na zewnątrz, pompa ciepła może skierować je do użytecznego celu, czyli podgrzania ciepłej wody użytkowej, zasilenia sąsiedniego budynku lub procesu przemysłowego.

W sieciach ciepłowniczo-chłodniczych scentralizowane pompy ciepła produkują ciepłą i schłodzoną wodę, dystrybuowaną do wielu budynków siecią rurociągów, czerpiąc z ciepła odpadowego lub źródeł otoczenia. Alternatywą są sieci temperatury otoczenia, w których budynki potrzebujące chłodzenia oddają do niej ciepło, a te potrzebujące ogrzewania je odbierają – jak podaje EHPA, tę samą pętlę mogą zasilać gęsta zabudowa mieszkaniowa, supermarket czy centrum danych.

Dlaczego chłodzenie napędza rozwój rynku pomp ciepła?

Najnowszy raport rynkowy EHPA za 2026 rok przynosi istotną zmianę metodologiczną: stowarzyszenie uwzględniło w statystykach sprzedaż wszystkich jednostek powietrze/powietrze, a nie tylko tych uznawanych za przeznaczone wyłącznie do ogrzewania. 

W efekcie łączna liczba sprzedanych w 2025 roku pomp ciepła w 21 krajach europejskich wyniosła 7,3 miliona – wobec wcześniej podawanej, „skorygowanej” liczby 2,7 miliona. Ta różnica wynika wyłącznie ze zmiany sposobu liczenia rynku, a nie z nagłego skoku sprzedaży. Technologia powietrze/powietrze odpowiadała za 79% rynku pod względem liczby jednostek.

Jak zaznacza EHPA, ta zmiana metodologiczna odzwierciedla rzeczywisty trend: popyt na chłodzenie staje się istotnym motorem wzrostu rynku, zwłaszcza w krajach Europy Południowej, co zmienia dotychczasową narrację o pompach ciepła jako technologii wyłącznie grzewczej.

Korzyści z chłodzenia pompami ciepła

Dokument EHPA podsumowuje korzyści płynące z takiego podejścia w czterech punktach:

• – Zdrowie i odporność – efektywne chłodzenie chroni ludzi przed niebezpiecznym przegrzaniem wnętrz podczas fal upałów, w szczególności gospodarstwa domowe znajdujące się w trudnej sytuacji, szpitale, domy opieki i szkoły.
• – Dekarbonizacja – jeden system zastępujący zarówno urządzenie grzewcze na paliwo kopalne, jak i osobną jednostkę chłodzącą, ogranicza emisje z obu tych funkcji jednocześnie.
• – Efektywność i koszty – odzysk ciepła generowanego podczas chłodzenia oznacza mniejsze zapotrzebowanie energetyczne na ogrzewanie; jedno urządzenie zamiast dwóch to niższe koszty oraz mniejsze wymagania co do przestrzeni i konserwacji.
• – Elastyczność sieci energetycznej – inteligentnie sterowane pompy ciepła mogą przesuwać zapotrzebowanie na chłodzenie na okresy wysokiej produkcji energii odnawialnej, odciążając sieć w godzinach szczytu.

Raport EHPA jasno pokazuje, że chłodzenie przestaje być tematem drugorzędnym w dyskusji o transformacji energetycznej budynków w Europie. W obliczu rosnącej liczby fal upałów staje się ono kwestią zdrowia publicznego, a nie jedynie komfortu. Dla osoby planującej wymianę źródła ciepła oznacza to praktyczny wniosek: wybierając pompę ciepła, warto od razu sprawdzić, czy dany model oferuje również funkcję chłodzenia i w jaki sposób ją realizuje – to pozwala uniknąć późniejszej konieczności montażu osobnej klimatyzacji.

W ofercie BDR Thermea znajdują się pompy ciepła z funkcją grzania i chłodzenia, które pozwalają zadbać o komfort domu niezależnie od pory roku. Sprawdź z autoryzowanym instalatorem De Dietrich, które rozwiązanie najlepiej odpowie na potrzeby Twojego domu. 

Źródło: European Heat Pump Association (EHPA), The other side of heat pumps: cooling matters, position paper, lipiec 2026: https://ehpa.org/wp-content/uploads/2026/07/The-other-side-of-heat-pumps-cooling-matters_EHPA_July-2026.pdf