Jak decyzje polityczne wpłynęły na branżę pomp ciepła w 2024 r.? Jakie są prognozy na 2025 r.? [Analiza PORT PC]
Rok 2024 był dla rynku pomp ciepła okresem pełnym wyzwań, a spadek sprzedaży o 35% wyraźnie pokazał skalę problemów. Zmiany w polityce wsparcia, rosnące koszty energii oraz chaos regulacyjny wpłynęły na decyzje inwestorów i zaufanie konsumentów. Czy 2025 rok przyniesie odbicie? Odpowiedzi szukamy w analizie specjalistów PORT PC.
Jakie są powody gwałtownego spadku rynku pomp ciepła w 2024 roku?
Rok 2024 był dla branży pomp ciepła w Polsce niezwykle trudnym okresem, który odbił się na całym sektorze. Sprzedaż tych urządzeń zmniejszyła się o 35%, co stanowi kontynuację spadkowego trendu zapoczątkowanego w 2023 roku. Spadek ten wywołał zaniepokojenie zarówno wśród producentów, jak i inwestorów, ponieważ jeszcze kilka lat temu rynek pomp ciepła był jednym z najszybciej rozwijających się sektorów w Polsce. Zdaniem specjalistów Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC), wpływ na ten stan rzeczy miały przede wszystkim trzy kluczowe błędy polityczne:
- – Nieprzemyślane dofinansowania w III grupie beneficjentów programu „Czyste Powietrze”. Dotacje sięgające 100% kosztów inwestycji, bez skutecznych mechanizmów kontrolnych, prowadziły do licznych nadużyć i spadku jakości montażu instalacji. W konsekwencji rynek został zalany przez firmy nastawione jedynie na maksymalizację zysków, bez dbałości o jakość oferowanych usług.
- – Wzrost cen energii elektrycznej przy jednoczesnym zamrożeniu cen gazu ziemnego. Taka polityka cenowa wywołała efekt zniechęcenia konsumentów do inwestowania w pompy ciepła, mimo ich wysokiej efektywności energetycznej i długoterminowych oszczędności. Wielu potencjalnych inwestorów wybrało ogrzewanie gazowe, postrzegając je jako bardziej stabilne i przewidywalne pod względem kosztów.
- – Brak uznawania europejskich certyfikatów jakości w programie „Czyste Powietrze”, co wprowadziło chaos na rynku i utrudniło funkcjonowanie renomowanym producentom. Konieczność spełniania dodatkowych, krajowych wymogów, nieuznawanych w innych krajach UE, podniosła koszty produkcji i ograniczyła konkurencyjność polskich firm na arenie międzynarodowej.
Co więcej, w sierpniu 2024 roku PORT PC przekazał Ministerstwu Klimatu i Środowiska oraz NFOŚiGW analizę prawną wskazującą na ryzyko złamania przepisów unijnych w zakresie kwalifikacji urządzeń grzewczych do dofinansowań. Brak jakiejkolwiek reakcji ze strony rządu skłonił PORT PC do złożenia oficjalnej skargi do Komisji Europejskiej w grudniu 2024 roku. Ta interwencja na szczeblu europejskim może wpłynąć na przyszłe regulacje rynkowe.
Jak decyzje polityczne wpłynęły na rynek pomp ciepła?
Podjęte decyzje doprowadziły do dezorientacji konsumentów oraz utraty zaufania do technologii pomp ciepła. Wielu potencjalnych użytkowników zrezygnowało z inwestycji w te urządzenia, obawiając się niepewności regulacyjnej, wysokich kosztów eksploatacji oraz braku jednolitych standardów jakości. Dodatkowo polscy producenci, którzy chcieli sprzedawać swoje urządzenia na rynkach zagranicznych, musieli poddawać je podwójnym badaniom, co obniżyło ich konkurencyjność i zwiększyło koszty produkcji.
Chaos regulacyjny sprawił, że konsumenci nie mieli jasnych wytycznych dotyczących wyboru odpowiednich pomp ciepła, a brak skutecznej kampanii informacyjnej jeszcze bardziej pogłębił problem. W efekcie wiele potencjalnych inwestycji nie zostało zrealizowanych, co miało negatywne konsekwencje nie tylko dla branży, ale także dla transformacji energetycznej w Polsce.
Firmy zajmujące się instalacją pomp ciepła również doświadczyły trudności – część z nich musiała ograniczyć działalność lub całkowicie wycofać się z rynku. Wzrost liczby nierzetelnych podmiotów oferujących montaż urządzeń bez odpowiednich kwalifikacji i zgodności z europejskimi standardami doprowadził do obniżenia jakości instalacji, co w dłuższej perspektywie może objawiać się wzrostem awaryjności systemów i większymi kosztami serwisowania dla użytkowników.
Pompy ciepła – jakie są perspektywy na 2025 rok?
2025 r. może okazać się przełomowym momentem dla branży pomp ciepła, ponieważ sytuacja na rynku energii zaczyna się stabilizować, a nowe regulacje wprowadzają bardziej korzystne warunki dla użytkowników pomp ciepła. Wśród głównych czynników mogących przyczynić się do poprawy sytuacji specjaliści PORT PC wymieniają m.in. :
- – Nowe regulacje cen energii elektrycznej i gazu, które poprawiły opłacalność pomp ciepła. Obecnie koszt ogrzewania domu pompą ciepła może być nawet o 60% niższy niż kotłem gazowym w budynkach nowych i do 46% w budynkach modernizowanych.
- – Rozwój programu „Moje Ciepło”, który wspiera inwestycje w pompy ciepła w nowych budynkach i zachęca do budowy w wyższym standardzie energetycznym.
- – Potencjalne zmiany w programie „Czyste Powietrze”, które mogą objąć lepsze mechanizmy kontroli jakości oraz powrót do uznawania europejskich certyfikatów jakości. To mogłoby poprawić konkurencyjność i przejrzystość rynku.
Dodatkowo, jak zaznaczają specjaliści PORT PC, analiza wskaźników rynkowych pokazuje, że sprzedaż pomp ciepła w 2025 roku może wzrosnąć nawet o 50%, jeśli zostaną wdrożone odpowiednie reformy. Polska ma szansę stać się liderem produkcji pomp ciepła i komponentów w Unii Europejskiej, jednak wymaga to dostosowania przepisów krajowych do standardów europejskich i eliminacji barier administracyjnych, które obecnie ograniczają konkurencyjność polskich firm na rynkach zagranicznych.
Jak poprawić sytuację rynku pomp ciepła?
Aby zapewnić długofalowy rozwój rynku pomp ciepła i odbudować zaufanie konsumentów oraz przedsiębiorców, zdaniem PORT PC konieczne jest wdrożenie kompleksowego planu działań. Skuteczna polityka wsparcia powinna uwzględniać zarówno regulacje cenowe, jak i jakość technologii oraz odpowiednią informację dla użytkowników. Najważniejsze zmiany obejmują:
- – Dedykowane taryfy dla pomp ciepła – wprowadzenie specjalnych taryf energetycznych dla użytkowników pomp ciepła pozwoliłoby na obniżenie kosztów eksploatacji.
- – Przywrócenie europejskich certyfikatów jakości – umożliwiłoby to swobodną konkurencję oraz eliminację barier administracyjnych, które obecnie ograniczają dostęp do szerokiej gamy sprawdzonych technologii.
- – Większy nadzór nad jakością instalacji – eliminacja nierzetelnych podmiotów zajmujących się montażem oraz zaostrzenie kontroli nad prawidłowością realizowanych instalacji pozwolą uniknąć problemów technicznych i marnotrawienia środków publicznych.
